Vilvoorde – Van Lersberghe

Kwartier/Kazerne Luitenant Van Lersberghe
= alias de Correctie
= alias Provinciaal Correctiehuis
= alias het Tuchthuis
= alias Maison Penitentiare de Vilvorde
= alias Vilvoorde Kazerne nr. 2

Laatste update: 22 april 2021


In de achttiende eeuw ging men anders denken over gevangenissen. Vooral de licht gestraften ging men anders benaderen. Men wou eerder kiezen voor heropvoeding (correctie) in plaats van folteringen en lijfstraffen. Deze heropvoeding bestond uit dwangarbeid en tegelijk een ambacht of beroep aanleren, want ‘luiheid’ was toch immers de bron van alle kwaad.


In 1774 werd de verwaarloosde Vilvoordse staatsgevangenis met de grond gelijk gemaakt. Een overgroot gedeelte van het afbraakmateriaal werd hergebruikt voor de bouw van een nieuwe modelgevangenis, het zogenaamde tuchthuis of “Provinciaal Korrektiehuis”.
Op de locatie,  aan de zuidkant van het Vilvoordse stadscentrum, in een bocht van de Zenne en ten oosten van het kanaal Brussel-Schelde, waren goedkope arbeid alsook ruime bouwterreinen beschikbaar.


Het volledig door water omringde nieuwe tuchthuis zou vanaf 1779 ongeveer 270 gevangenen onderbrengen. Aandachtspunten bij het ontwerp waren gezondheid (hygiëne en ventilatie) en de scheiding van mannelijke en vrouwelijke gevangenen.

van lerberghe 09b 1787
tekening van de gevangenis, 1787

Ten tijde van de Franse Revolutie, in 1793, werd het geheel tijdelijk ingericht als ziekenhuis en opvangcentrum voor bedelaars. Al in 1794 werd het volledig omgevormd tot militair hospitaal. De kleine criminelen werden vrijgelaten, de overigen werden overgebracht naar andere tuchthuizen. Vanaf 1798 was het ensemble opnieuw in gebruik als gevangenis.


In 1866 werd het Tuchthuis voornamelijk gebruikt voor veroordeelde militairen en vanaf 8 juli 1866 kreeg het de naam ‘Maison penitentiare de Vilvorde’. Daaropvolgend werd het in 1871 overgedragen aan het Ministerie van Oorlog, werden er tuchtcompagnieën in ondergebracht en was het complex nog enkel in gebruik als militaire gevangenis.

van lerberghe 04b
circa 1910, zicht op “de korrektie” vanaf het kanaal

De volgende 100 jaar bleef het Tuchthuis een militaire instelling.
In 1913 werden de gebouwen uiteindelijk ingericht als kazerne.


WOI

van lerberghe 05b
1917, “Kaiserlich Deutsche Zentralgefängenis”

Het voormalige Tuchthuis kent tijdens de oorlog verschillende functies. De bezetter gebruikt het als kazerne en richt er in 1916 een sigarenfabriek op. Vanaf eind 1917 kreeg “de correctie” opnieuw haar originele bestemming als een gevangenis voor politieke gevangenen. Vanaf oktober 1918 werd het gebruikt voor de opvang van bevrijde gevangenen, voornamelijk Italianen en Portugezen.


Interbellum

De west- en zuidvleugels werden in 1919 zwaar beschadigd en gesloopt na de ontploffing van een nabijgelegen buskruitfabriek. Door deze slopingswerken werd het oorspronkelijke complex nagenoeg gehalveerd.


Lerberge 01b
ingang van het kwartier
van lerberghe 01b
ontspanningsruimte

van lerberghe 10a
voor de Kazerne Nr. 2 te Vilvoorde stonden er tot aan WOII nog duivenhokken voor de postduiven die gebruikt werden om boodschappen te versturen

WOII

Bij het begin van WOII werd het militaire Depot van de Gezondheidsdienst in deze kazerne te Vilvoorde gemobiliseerd. Het stond in voor de bevoorrading aan hospitaalmaterieel, geneesmiddelen en het beheer van het overtollig administratief personeel van de gezondheidsdienst. Na de evacuatie uit Vilvoorde werd dit depot gehuisvest te Zottegem en Kortrijk.


Het opleidingscentrum voor reserve-officieren en -onderofficieren van de Transmissietroepen werkte altijd nauw samen met de transmissieschool van de Kazerne Poliet.

Doorheen de jaren ondergingen de gebouwen heel wat structurele veranderingen.


Het leger verliet de gebouwen in 1974. Het complex werd in 1981 door de stad Vilvoorde aangekocht en al vlug ingenomen door jeugdverenigingen en door diverse stadsdiensten. In 2006 werd het voormalig tuchthuis en kazerne door de Vlaamse overheid beschermd als onroerend erfgoed.
Gedurende al de jaren bleven er verschillende door het leger ongebruikte gangen en verdiepingen met cellen in originele toestand bewaard.


De omgeving werd volledig heraangelegd tot de “Watersite Campus” met hotel en woningen en met er het volledig gerenoveerd voormalig “Tuchthuis” centraal gelegen.


VAN LERBERGHE
Toen het complex in 1913 ingericht werd tot kazerne voor de Karabiniers kreeg het de naam
“Kazerne Luitenant Van Lerberghe”.


Bouw:

1774-1779

Adres:

Mechelsestraat / Laurent-Benoit Dewezplein 1-5 en 2-6,
1800Vilvoorde

Militair gebruik (niet limitatieve lijst):

  • Militaire gevangenis
    (1871 – 1913)
  • Karabiniers
    (1913 – 1920)
  • Postduiven
    (…. 1940)
  • Depot van de Gezondheidsdienst van het Leger
    (…. 1940 ….)
  • Militaire Dienst der Spoorwegen (SMCF-CFT)
    (…. 1955 ….)
  • Opleidingscentrum voor reserve-officieren en onderofficieren
    van de Transmissietroepen
    (1920 – 1974)
  • …..

Belangrijkste bronnen:


MVG514.WV058.OV048.VB042.WB004.LIM048.A118.N047.LUI047.H027.LUX025.B050

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s